10 jul Kraanvogels in Zweden: dansen, trekken en het beste moment om ze te zien

Zweden is een van de beste plekken in Europa om kraanvogels te zien, zeker in april en oktober. Dan verzamelen tienduizenden kraanvogels zich rond de meren in het midden en zuiden van het land voor indrukwekkende groepsshows, waarbij de vogels buigen, springen en roepen. Het is een van de spectaculairste natuurtaferelen die het land te bieden heeft.

Waarom kraanvogels naar Zweden komen

Kraanvogels (Grus grus) zijn trekvogels die ieder jaar tussen hun winterkwartieren in zuidelijk Europa en Afrika en hun broedgebieden in Noord-Europa pendelen. Zweden ligt precies op die route. In het voorjaar trekken de vogels naar het noorden om te broeden, in het najaar keren ze terug naar het zuiden. Tijdens die trek stoppen ze op vaste rustplaatsen om bij te tanken en krachten te verzamelen.

Die rustplaatsen liggen vrijwel altijd bij ondiepe meren of moerassen. Het water biedt bescherming tegen roofdieren: kraanvogels slapen het liefst staand in ondiep water, zodat ze een aanvallende vos of wolf op tijd horen. Overdag foerageren ze op aangrenzende akkers en weilanden, waar ze graan, insecten en kleine knaagdieren eten.

De bekendste plek: meer Hornborga

Het Hornborgameer (Hornborgasjön) in de provincie Västergötland is de bekendste kraanvogelbestemming van Zweden. Elk jaar in april verzamelen zich hier tienduizenden kraanvogels tegelijk. Op de drukste dagen worden er naar schatting 10.000 tot 20.000 vogels tegelijk waargenomen, al kunnen de aantallen per jaar sterk verschillen afhankelijk van het weer en de timing van de voorjaarstrek.

Het meer trekt ook veel mensen. De periode rond eind maart tot half april is het hoogtepunt. Er zijn kijkposten ingericht langs de oever en er rijden speciale bussen vanuit nabijgelegen plaatsen. Kom je met de auto, reken dan op drukte op de parkeerplaatsen en langs de weg. Vroeg in de ochtend en laat in de middag, als de vogels optrekken of neerstrijken, zijn de mooiste momenten.

De paringsdans van de kraanvogel

Wat het bezoek zo bijzonder maakt, is de dans. Kraanvogels buigen diep, spreiden hun vleugels en springen soms hoog op. Ze roepen luid en ritmisch. Die dans dient als paringsdans voor koppels die zich aan elkaar binden, maar ook jonge, nog ongepaarde vogels doen mee. Zelfs al gevormde koppels herhalen de dans elk jaar opnieuw, vermoedelijk om de band te versterken.

De roep van een kraanvogel is onmiskenbaar: een helder, trompetachtig “krru-krru” dat kilometers ver draagt. Als duizenden vogels tegelijk roepen, is dat geluid overweldigend. Wie het eenmaal heeft gehoord, vergeet het niet snel.

Kraanvogels in Zweden in het najaar

Naast het voorjaarsspektakel is er ook een najaarsconcentratie. In september en oktober trekken kraanvogels vanuit hun broedgebieden in Scandinavië en Finland via Zweden naar het zuiden. Op dat moment kunnen er opnieuw grote groepen bij de bekende meren en moerassen worden gezien.

Het Kvismaredalenmeer in Närke en het Takernmeer in Östergötland zijn populaire stopplaatsen tijdens de herfststrek. De aantallen in het najaar zijn soms nog groter dan in het voorjaar, omdat jonge vogels van dat jaar meedoen. Het landschap is dan ook anders: oranje en geel in plaats van het prille groen van april.

Praktische tips voor een bezoek

• De beste periode voor het Hornborgameer is eind maart tot half april, afhankelijk van het weer en de voortgang van de trek dat jaar.
• Neem een verrekijker mee. Kraanvogels zijn groot, maar een kijker geeft je de details van de dans goed mee.
• Ga vroeg. In de vroege ochtend, net na zonsopgang, zijn de vogels het actiefst en zijn er minder mensen.
• Houd afstand. De kijkposten zijn er niet voor niets. Te dichtbij gaan verstoort de vogels en kan ze voortijdig laten opvliegen.
• Check lokale websites of de informatie van Visit Sweden voor actuele tellingen, want de aantallen wisselen sterk per dag.

Hoe lang blijven kraanvogels op een rustplaats?

De meeste kraanvogels verblijven een paar dagen tot twee weken op een rustplaats, afhankelijk van het weer en de beschikbaarheid van voedsel. Bij koud, regenachtig weer blijven ze langer. Warme, gunstige wind versnelt de trek en kan grote groepen in korte tijd laten verdwijnen. De piektelling van een dag kan de volgende ochtend al volledig anders zijn. Dat maakt het ook een beetje onvoorspelbaar, maar dat hoort bij de charme van trekvogels.

Een bezoek aan de kraanvogels in Zweden vraagt om een beetje flexibiliteit en goede timing, maar wie dat voor elkaar krijgt, ziet iets wat weinig andere plekken in Europa kunnen bieden: duizenden grote vogels die samen dansen, roepen en optrekken in de koude voorjaarslucht.