Gapen is meer dan een teken van vermoeidheid

Veel mensen denken bij gapen direct aan slaapgebrek of verveling. Je zit in een saaie les of kijkt naar een film die niet boeit, en ineens open je automatisch je mond om diep adem te halen. Toch is dit niet het hele verhaal. Wetenschappers hebben ontdekt dat gaapgedrag niet alleen voorkomt als je moe bent. Het gebeurt ook bij spanning, onverwachte gebeurtenissen of zelfs bij het zien van iemand anders die gaapt. Dus hoewel moeheid vaak de aanleiding is, zijn er verschillende redenen waarom mensen zo’n diepe ademhaling maken. Het is dus niet alleen een reactie op een lange dag of een saai moment, maar iets dat op veel verschillende momenten kan gebeuren.

Wat gebeurt er in je lichaam als je gaapt

Tijdens het gapen openen je mond en keel zich helemaal. Je ademt diep in, vaak gevolgd door een langzame uitademing. Je gezichtsspieren, vooral die rond de kaak en ogen, trekken samen. Deze bewegingen worden aangestuurd door de hersenstam, een deel van je hersenen dat veel automatische functies regelt. Lange tijd werd gedacht dat je gaapte om extra zuurstof binnen te krijgen of om koolstofdioxide kwijt te raken. Nieuw onderzoek laat zien dat dit niet de hoofdreden is. Het lichaam gebruikt gapen waarschijnlijk om de temperatuur van de hersenen te regelen. Bij vermoeidheid, stress of concentratie stijgt de temperatuur iets, en gapen helpt om deze iets te verlagen. Door de diepe inademing en het strekken van de kaken koel je de hersenen een beetje af, waardoor je weer beter kunt opletten.

Gapen werkt aanstekelijk

Bijna iedereen kent het verschijnsel dat je ook moet geeuwen als je iemand anders het ziet doen. Dit wordt het na-apen van gapen genoemd. Het gebeurt bij mensen, maar ook bij dieren zoals apen en honden. Wetenschappers denken dat aanstekelijk gapen iets te maken heeft met inlevingsvermogen. Het laat zien dat we gevoelig zijn voor de emoties en signalen van anderen. Kinderen gaan meestal rond hun vierde of vijfde levensjaar gapen als reactie op anderen. Dit lijkt samen te hangen met het vermogen om zich in anderen te verplaatsen. Het geeft een gevoel van verbinding in een groep. In een groep kan het zelfs betekenen dat je merkt hoe de anderen zich voelen en daar automatisch op reageert.

Er zijn meer oorzaken dan je zou denken

Soms heeft veel gapen andere oorzaken. Bepaalde medicijnen kunnen ervoor zorgen dat je vaker gaapt. Dit geldt vooral voor medicijnen die het zenuwstelsel beïnvloeden of je erg moe maken. Ook sommige aandoeningen aan het hart of de hersenen kunnen zorgen voor overmatig geeuwen, vooral als ze samen met andere klachten voorkomen. In de meeste gevallen is gapen heel normaal. Het hoort bij het dagelijkse leven en is geen reden voor ongerustheid. Maar als het ineens veel vaker gebeurt en samengaat met andere klachten, kan het goed zijn om eens met een arts te overleggen. Voor bijna iedereen blijft gapen gewoon een normaal verschijnsel.

Een gewoonte die je niet hoeft tegen te houden

Veel mensen proberen een gaap te onderdrukken, zeker op plekken waar het als onbeleefd wordt gezien. Toch is er geen reden om je ervoor te schamen. Gapen is een natuurlijke reactie van het lichaam en is zelfs nuttig. Het helpt je om even op te letten, maakt dat je hersenen koel blijven en geeft soms verbinding met anderen. Het onderdrukken van een gaap lukt zelden helemaal, omdat het zo’n automatische reflex is. Wanneer je er behoefte aan hebt, kan je het dus beter laten gebeuren. Het lucht vaak op en geeft je een fris en wakker gevoel, zelfs zonder koffie of slaap.

Meest gestelde vragen over gapen