09 aug Kiruna, Zweden: alles wat je moet weten over deze bijzondere stad

Kiruna is een stad in het uiterste noorden van Zweden, gelegen in de provincie Lapland. Het is de meest noordelijk gelegen stad van het land en trekt bezoekers vanwege de spectaculaire natuur, het noorderlicht en een uniek stukje industriële geschiedenis. Kiruna is vooral bekend als mijnbouwstad, maar ook als vertrekpunt voor avontuur boven de poolcirkel.

De stad ligt op ongeveer 145 kilometer ten noorden van de poolcirkel. In de gemeente Kiruna wonen naar schatting zo’n 20.000 mensen (2024). De gemeente zelf is de grootste gemeente van Zweden in oppervlakte, wat je een idee geeft hoe uitgestrekt en leeg dit deel van het land is.

De ijzermijn: het hart van Kiruna

Kiruna bestaat als stad dankzij één ding: de ijzermijn van LKAB (Luossavaara-Kiirunavaara Aktiebolag). Dit is een van de grootste en diepste ondergrondse ijzerertsmijnen ter wereld. De mijn is al meer dan honderd jaar in bedrijf en levert een groot deel van het ijzererts dat in Europa wordt gebruikt.

De winning van erts heeft de stad letterlijk in beweging gezet. Decennialang graven uitbreidt de mijn zich verder uit, waardoor de grond onder delen van de stad begon te verzakken. Dat leidde tot een van de meest bijzondere stedenbouwkundige projecten in de moderne geschiedenis: de verplaatsing van een hele stad.

De verhuizing van Kiruna: een stad die zichzelf verplaatst

Omdat de mijnschachten steeds dieper gaan en de bodem rondom het stadscentrum begint te zakken, heeft Kiruna besloten om een groot deel van de stad letterlijk te verplaatsen. Het nieuwe stadscentrum ligt enkele kilometers naar het oosten, weg van de mijnzone. Dit project is al jaren aan de gang en wordt naar verwachting nog meerdere decennia voortgezet.

Historische gebouwen, zoals het beroemde stadhuis van Kiruna, zijn afgebroken en op de nieuwe locatie herbouwd of vervangen door nieuwe architectuur. Het is een uniek fenomeen in de wereld: een stad die opzij schuift voor een mijn. Voor bezoekers is dit juist een extra reden om er een kijkje te nemen, want je ziet letterlijk hoe een stad opnieuw wordt uitgevonden.

Kiruna bezoeken: wat kun je er doen?

Kiruna trekt het hele jaar door bezoekers, maar de ervaringen verschillen sterk per seizoen. In de winter, van november tot en met maart, is de kans op het noorderlicht (aurora borealis) het grootst. De omgeving is dan bedekt met sneeuw en je kunt activiteiten doen als sneeuwscooterrijden, huskysafari, ijsvissen en skiën.

In de zomer beleef je de middernachtzon. In juni en juli gaat de zon in Kiruna weken achter elkaar niet onder. Dat is een bijzondere ervaring die veel toeristen naar het noorden trekt. Je kunt dan wandelen, fietsen of kanoën in de ongerepte Laplandse natuur.

Een populaire attractie in de buurt is het IJshotel in Jukkasjärvi, op slechts enkele kilometers van Kiruna. Dit hotel wordt elk jaar opnieuw opgebouwd uit ijs en sneeuw van de rivier de Torne. Elke winter trekt het duizenden bezoekers uit de hele wereld.

Hoe kom je in Kiruna?

Kiruna heeft een eigen vliegveld, de luchthaven Kiruna (IATA-code: KRN), met directe vluchten vanuit Stockholm. De vlucht duurt ongeveer anderhalf uur. Vanuit Amsterdam vlieg je doorgaans via Stockholm naar Kiruna. Je kunt ook de trein nemen: de nachttrein van Stockholm naar Kiruna rijdt dagelijks en duurt circa 17 uur. Dat is een avontuur op zich, zeker als je door het donkere Laplandse landschap rijdt.

Eenmaal in Kiruna is een huurauto handig, zeker als je de omgeving wilt verkennen. In de winter zijn winterbanden verplicht in Zweden, dus controleer dit goed bij de verhuurder.

Klimaat en het beste moment om te gaan

Het klimaat in Kiruna is subarctisch. Winters zijn lang en streng, met temperaturen die geregeld dalen tot min 20 graden Celsius of lager. Zomers zijn kort maar aangenaam, met temperaturen rond de 15 tot 20 graden. Sneeuw is er van oktober tot in april aanwezig.

• Winter (november tot maart): kans op noorderlicht, sneeuwactiviteiten, IJshotel
• Lente (april tot mei): sneeuw smelt, rustigere periode, goede lichtomstandigheden
• Zomer (juni tot augustus): middernachtzon, wandelen, kanoën, vissen
• Herfst (september tot oktober): eerste sneeuw mogelijk, herfstbladeren, eerste kansen op noorderlicht

Kiruna in de Samische cultuur

Kiruna ligt in het hart van Sápmi, het traditionele leefgebied van de Sami, het inheemse volk van Noord-Scandinavië. In het Noord-Samisch heet de stad Giron, wat “sneeuwpatrijshoen” betekent. De Sami hebben een lange geschiedenis in dit gebied en zijn actief in rendierhouderij, ambacht en cultuur. Als je Kiruna bezoekt, is het de moeite waard om meer te leren over de Samische traditties. Er zijn lokale musea en ervaringen die je een eerlijk beeld geven van dit volk en hun manier van leven.

Kiruna is een stad die je niet snel vergeet: een industrieel wonder, een experiment in stedenbouw en een poort naar een van de mooiste wildernisstukken van Europa. Of je nu gaat voor het noorderlicht, de mijn of de middernachtzon, je vindt er altijd iets dat nergens anders te zien is.