06 aug Zit Zweden in de EU? Ja, en dit moet je weten

Zweden is lid van de Europese Unie. Het land trad toe op 1 januari 1995, samen met Oostenrijk en Finland. Sindsdien maakt Zweden als volwaardig lid deel uit van de EU, met alle bijbehorende rechten en plichten.

Wanneer en hoe werd Zweden lid van de EU?

Zweden sloot zich op 1 januari 1995 aan bij de Europese Unie, na een referendum dat in november 1994 werd gehouden. Tijdens dat referendum stemde een meerderheid van de Zweedse bevolking voor toetreding: ruim 52 procent was voor, iets minder dan 47 procent was tegen. De opkomst was hoog, wat aangeeft hoe gevoelig het onderwerp lag. Zweden was lange tijd neutraal geweest en had een traditie van zelfstandigheid in buitenlandse politiek. Het EU-lidmaatschap was dus geen vanzelfsprekende stap.

Voor de toetreding werkte Zweden al nauw samen met Europese landen via de Europese Vrijhandelsassociatie (EVA). Het land was economisch al sterk verweven met Europa, wat de stap naar volledig lidmaatschap logisch maakte.

Zit Zweden in de EU maar niet in de eurozone?

Zweden is wel lid van de EU, maar gebruikt de euro niet als munteenheid. Het land heeft de Zweedse kroon (SEK) behouden. Officieel is Zweden verplicht om ooit over te stappen op de euro, maar in de praktijk heeft het land dat uitgesteld. In een referendum in 2003 stemde een ruime meerderheid van de Zweedse bevolking tegen invoering van de euro. Sindsdien heeft de Zweedse overheid geen nieuwe stappen gezet om dat te veranderen.

Als je naar Zweden reist, kun je dus niet betalen met euro’s, tenzij een winkel of hotel ze vrijwillig accepteert. Reken erop dat je Zweedse kronen nodig hebt of betaalt met een betaalpas. Pas op met contant geld: Zweden is een van de meest cashloze samenlevingen ter wereld en veel winkels accepteren geen munten of biljetten meer.

Wat betekent het EU-lidmaatschap voor Zweden in de praktijk?

Als EU-lid neemt Zweden deel aan de Europese interne markt. Dat betekent vrij verkeer van goederen, diensten, personen en kapitaal. Voor jou als Nederlander is dat praktisch: je kunt zonder visum naar Zweden reizen, er werken en er wonen. Je hebt in Zweden recht op dezelfde basisrechten als Zweedse burgers op het gebied van werk en sociale zekerschap.

Zweden heeft ook een stem in Europese besluitvorming. Het land levert leden aan het Europees Parlement en neemt deel aan de Europese Raad. Zweden staat bekend als een actieve EU-lidstaat op het gebied van milieu, transparantie en mensenrechten.

Schengen: kan je zonder grenscontrole naar Zweden?

Zweden maakt deel uit van het Schengengebied. Dat wil zeggen dat je vanuit Nederland naar Zweden kunt reizen zonder paspoortcontrole aan de grens. Je hebt wel een geldig identiteitsbewijs bij je nodig. Let op: Zweden heeft in het verleden tijdelijk grenscontroles ingevoerd, onder andere vanwege veiligheidsredenen. Check voor vertrek altijd of er actuele beperkingen gelden.

Is Zweden lid van de NAVO?

Dit valt buiten de EU, maar wordt vaak in één adem genoemd. Zweden is in maart 2024 toegetreden tot de NAVO, na decennia van militaire neutraliteit. Dat is een apart lidmaatschap en staat los van het EU-lidmaatschap, maar het geeft wel aan dat Zweden zijn traditioneel neutrale positie heeft losgelaten.

Zweden zit dus volop in de EU, al since 1995, maar houdt vast aan de eigen munt en heeft pas recent gekozen voor NAVO-lidmaatschap. Voor reizigers vanuit Nederland is Zweden goed bereikbaar en vrij te bezoeken als medeburgers van de Europese Unie.