03 aug Zweden en de euro: waarom het land de kroon houdt

Zweden gebruikt de euro niet. Het land is lid van de Europese Unie, maar betaalt nog altijd met de Zweedse kroon (SEK). Dat is geen toeval: Zweden heeft in 2003 in een referendum bewust gekozen om buiten de eurozone te blijven, en die keuze staat tot op heden overeind.

Voor wie naar Zweden reist of zakendoet met het land, is dat een belangrijk praktisch gegeven. Je kunt in Zweden niet zomaar betalen met euro’s. Pinnen met je eigen bankpas werkt wel, maar je krijgt het bedrag dan omgerekend in Zweedse kronen op je rekening.

Zweden en de euro: een bewuste keuze

Toen Zweden in 1995 toetrad tot de EU, was deelname aan de eurozone in principe verplicht voor nieuwe lidstaten. Toch wist Zweden zich daaraan te onttrekken door bewust niet te voldoen aan een van de toetredingsvoorwaarden: het land sloot zich nooit aan bij het Europees Wisselkoersmechanisme (ERM II), een soort wachtkamer voor de euro. Zonder die stap kan een land de euro technisch niet invoeren.

In 2003 organiseerde Zweden een volksraadpleging over de euro. Een meerderheid van de Zweden stemde tegen invoering. De tegenstanders wilden het monetaire beleid in eigen hand houden en waren sceptisch over het opgeven van de eigen munt. Sindsdien heeft geen enkele Zweedse regering het onderwerp serieus opnieuw op de agenda gezet.

Waarom de Zweden de kroon willen houden

Een eigen munt geeft een land meer economische vrijheid. Zweden kan de rente en de wisselkoers aanpassen op de eigen situatie, zonder te hoeven wachten op beslissingen van de Europese Centrale Bank. Dat wordt als een groot voordeel gezien, zeker in tijden van economische schommelingen.

Zweden presteert economisch sterk. Volgens gegevens van de Europese Unie staat het land op de achtste plaats in de EU wat betreft het bruto binnenlands product per hoofd van de bevolking, namelijk 42.900 euro, ruim boven het EU-gemiddelde van 38.100 euro. Met die positie voelt er weinig urgentie om iets te veranderen aan het huidige systeem.

Ook cultureel speelt mee dat Zweden van oudsher een sterke voorkeur heeft voor zelfstandigheid op economisch gebied. De Zweedse kroon bestaat al eeuwen en heeft een sterke symbolische waarde voor veel inwoners.

Wat betekent dit voor reizigers?

Als je naar Zweden gaat, neem je het best geen euro’s mee in de verwachting die gewoon uit te geven. De meeste winkels, restaurants en hotels accepteren geen euro’s. Zweden is wel een van de meest cashloze samenlevingen ter wereld: pinnen en betalen via apps zoals Swish zijn de norm. Contant geld gebruik je er nauwelijks.

Wil je toch contant geld wisselen, dan kun je dat doen bij wisselkantoren op luchthavens of in grote steden. Houd rekening met wisselkoerskosten. Betalen met een bankpas of creditcard is in de meeste gevallen goedkoper en handiger, al kunnen buitenlandse transactiekosten meespelen afhankelijk van je bank.

Gaat Zweden ooit nog over op de euro?

Politiek gezien lijkt dat op korte termijn onwaarschijnlijk. De steun voor de euro onder de Zweedse bevolking is al jaren laag. Na de eurocrisis in de vroege jaren 2010 nam de scepsis zelfs toe. Geen van de grote politieke partijen maakt invoering van de euro tot speerpunt.

Formeel gezien is Zweden als EU-lidstaat nog altijd verplicht de euro op termijn in te voeren, zodra het aan alle voorwaarden voldoet. Maar zolang het land zich niet aanmeldt voor het ERM II, blijft dat een theoretische verplichting zonder praktische gevolgen.

Zweden en de euro: het blijft dus voorlopig een combinatie die je in de praktijk niet tegenkomt. De Zweedse kroon is er nog wel even, en de meeste Zweden willen dat ook zo houden.