13 jul Zweden reed links: hoe dat veranderde op één dag in 1967

Zweden reed vroeger aan de linkerkant van de weg, net als in het Verenigd Koninkrijk. Op 3 september 1967 veranderde dat in één klap: de hele bevolking schakelde over naar rechts rijden. Die dag staat bekend als Dagen H, wat staat voor “Dagen H” (Zweeds voor “Dag H”, waarbij de H staat voor Högertrafik, ofwel rechtsverkeer).

Als je je afvraagt of je in Zweden links of rechts moet rijden: het antwoord is rechts. Al meer dan vijftig jaar geldt in Zweden rechtsverkeer, net als in vrijwel heel Europa. Maar de overgang ernaartoe is een van de meest bijzondere momenten in de verkeersgeschiedenis.

Waarom reed Zweden links?

Dat Zweden oorspronkelijk linksrijdend was, had historische wortels. Net als in veel andere Europese landen was linksrijden ooit de norm, mede gevoed door oude rijgewoonten en rijtuigverkeer. Zweden hield dit systeem lang vast, ook toen buurlanden als Noorwegen en Finland al overstapten op rechtsverkeer. Dat gaf problemen aan de grens: wie Zweden binnenreed vanuit een buurland, moest plotseling wisselen van rijrichting. Dat was verwarrend en gevaarlijk.

Een extra reden om over te stappen was de auto-industrie. De meeste Zweden reden in auto’s met het stuur aan de linkerkant, terwijl ze links reden. Dat is voor een linksrijdend land eigenlijk onhandig: bij links rijden past een stuur aan de rechterkant beter. Door over te stappen op rechtsverkeer sloot Zweden beter aan bij zowel het verkeer in de buurlanden als bij het gangbare stuurwiel-ontwerp.

Dagen H: de dag dat Zweden van links naar rechts schakelde

De overgang vond plaats op 3 september 1967, een zondag. De overheid koos bewust voor een zondag, zodat het verkeer rustiger zou zijn. Om 04:50 uur stopte al het verkeer in Zweden. Bestuurders schoven vervolgens naar de rechterkant van de weg en om 05:00 uur begon het rijden rechts officieel. Het was een nationale operatie van formaat: wegmarkeringen werden omgekeerd, verkeersborden vervangen en stoplichten aangepast.

De omschakeling was jarenlang voorbereid. Er was een uitgebreide publiekscampagne, inclusief een speciaal lied en promotie-materiaal. Toch was er veel scepsis bij de bevolking: bij een referendum in 1955 stemde een grote meerderheid van de Zweden tegen de overstap naar rechtsverkeer. De politiek besloot het toch door te voeren, vanwege de praktische voordelen voor de veiligheid en het grensoverschrijdende verkeer.

Wat gebeurde er na de overgang?

In de eerste dagen na Dagen H daalde het aantal verkeersongelukken opvallend. Dat is waarschijnlijk te verklaren doordat bestuurders extra voorzichtig reden. Ze waren zich scherp bewust van de nieuwe situatie. Na verloop van tijd normaliseerde het aantal ongelukken weer.

De overstap had ook gevolgen voor het openbaar vervoer. Bussen hadden hun deuren aan de verkeerde kant. Er moesten tijdelijk speciale oplossingen komen voor instappen en uitstappen. Uiteindelijk werden alle bussen vervangen of aangepast.

Hoe rijdt Zweden nu?

Wie vandaag de dag naar Zweden rijdt, hoeft zich geen zorgen te maken: je rijdt rechts, net als in Nederland, Duitsland en de rest van het Europese vasteland. De verkeersregels zijn grotendeels vergelijkbaar met wat je als Nederlandse bestuurder gewend bent. Denk aan voorrang van rechts, rijstrookregels op de snelweg en het gebruik van lichten.

Zweden reed links is dus verleden tijd. Dagen H markeerde het definitieve einde van linksrijden in Zweden en maakte het land onderdeel van het Europese rechtsverkeer. De overstap geldt tot op de dag van vandaag als een van de meest georganiseerde en grootschalige verkeersswitches in de wereldgeschiedenis.